پس زدن ایمپلنت دندان یکی از نگرانی‌هایی است که ممکن است پس از کاشت این جایگزین مصنوعی دندان برای افراد ایجاد شود؛ به ویژه زمانی که درد، التهاب یا لق شدن پایه ایمپلنت را تجربه می‌کنند. هرچند ایمپلنت‌های دندانی درصد موفقیت بالایی دارند، اما در برخی شرایط ممکن است پایه ایمپلنت به درستی با استخوان فک جوش نخورد یا پس از مدتی به دلیل عفونت و تحلیل استخوان، پایداری خود را از دست بدهد. این وضعیت که گاهی با عنوان فیل شدن ایمپلنت دندان نیز شناخته می‌شود، لزوما به معنای از دست رفتن همیشگی امکان کاشت ایمپلنت نیست و در بسیاری از موارد می‌توان با تشخیص به موقع علت مشکل، برای جایگزینی آن و کاشت مجدد اقدام کرد.
نکته مهم این است که هرگونه درد یا التهاب پس از کاشت ایمپلنت را نباید نشانه قطعی پس زدن آن در نظر گرفت. تشخیص تفاوت میان علائم طبیعی دوران ترمیم و نشانه‌های شکست ایمپلنت به بررسی تخصصی نیاز دارد.
کلینیک دندانپزشکی سپیتا به عنوان یکی از شناخته شده ترین مرکز ایمپلنت غرب تهران، روند بررسی و درمان مشکلات مربوط به ایمپلنت با تکیه بر دانش و تجربه متخصصان انجام می‌شود. بسیاری از متخصصان این مجموعه علاوه بر تجربه بالای درمان های بالینی، سابقه عضویت در هیات علمی دانشگاه را دارند و رتبه‌های برتر بورد تخصصی را کسب کرده‌اند؛ موضوعی که می‌تواند در ارزیابی دقیق شرایط بیمار و انتخاب مسیر درمان اهمیت زیادی داشته باشد.
در ادامه این مقاله بررسی می‌کنیم که پس زدن ایمپلنت با چه علائمی همراه است، چه عواملی احتمال بروز آن را افزایش می‌دهند و در صورت شکست ایمپلنت چه روش‌هایی برای درمان وجود دارد.
پس زدن ایمپلنت دندان چیست؟
پس زدن ایمپلنت دندان به شرایطی گفته می‌شود که پایه کاشته شده در استخوان فک نمی‌تواند اتصال پایدار و مناسبی با بافت استخوانی برقرار کند یا پس از مدتی این اتصال را از دست می‌دهد. در حالت طبیعی، پس از قرار گرفتن فیکسچر ایمپلنت در استخوان فک، سلول‌های استخوانی به تدریج روی سطح آن رشد می‌کنند و فرایندی به نام استئواینتگریشن شکل می‌گیرد. موفقیت این فرایند باعث می‌شود پایه ایمپلنت مانند ریشه دندان در جای خود ثابت بماند و بتواند فشارهای ناشی از جویدن را تحمل کند.
با این حال، گاهی به دلیل عواملی مانند عفونت، اختلال در ترمیم استخوان، کیفیت نامناسب بافت استخوانی یا وارد شدن فشار زودهنگام به پایه، این اتصال به درستی شکل نمی‌گیرد. در برخی موارد نیز ایمپلنت دندان پس از گذشت چند ماه یا حتی چند سال، به دلیل بروز عفونت و تحلیل استخوان اطراف خود پایداری‌اش را از دست می‌دهد. به همین دلیل، شکست ایمپلنت می‌تواند در مراحل اولیه پس از جراحی یا در سال‌های بعد اتفاق بیفتد.
نکته مهم این است که پس زدن ایمپلنت همیشه به معنای واکنش بدن به جسم خارجی نیست. ایمپلنت‌های دندانی معمولا از تیتانیوم یا آلیاژهای سازگار با بدن ساخته می‌شوند و بدن در اغلب افراد آن‌ها را به خوبی می‌پذیرد. بنابراین، هنگام بروز مشکل باید علت اصلی آن مشخص شود تا بتوان درباره حفظ ایمپلنت، خارج کردن پایه یا انجام مجدد کاشت تصمیم گرفت.
جهت رزرو نوبت معاینه، فرم زیر را تکمیل نمایید.
علائم پس زدن ایمپلنت دندان
نشانه‌های پس زدن ایمپلنت دندان ممکن است از همان هفته‌های ابتدایی پس از جراحی ظاهر شوند یا مدتی بعد از نصب روکش خود را نشان دهند. شدت این علائم نیز در همه افراد یکسان نیست. برای مثال، گاهی بیمار با درد و التهاب قابل توجه مواجه می‌شود، در حالی که در برخی موارد نخستین نشانه مشکل، کاهش ثبات پایه یا مشاهده تحلیل استخوان در تصاویر رادیوگرافی است. در ادامه علائم آن را بررسی می‌کنیم:
درد و ناراحتی مداوم بعد از کاشت ایمپلنت
احساس درد پس از جراحی ایمپلنت طبیعی است و معمولا در چند روز ابتدایی بیشتر احساس می‌شود. این ناراحتی به دلیل دستکاری بافت لثه و استخوان در زمان جراحی ایجاد می‌شود و باید به تدریج کاهش پیدا کند. اما زمانی که درد به جای بهتر شدن ادامه پیدا می‌کند، شدت آن افزایش می‌یابد یا پس از یک دوره بهبودی دوباره ظاهر می‌شود، لازم است وضعیت ایمپلنت بررسی شود.
درد مداوم ممکن است با التهاب اطراف پایه، عفونت بافت‌های نگهدارنده یا اختلال در اتصال ایمپلنت به استخوان ارتباط داشته باشد. برخی افراد نیز هنگام جویدن یا وارد شدن فشار به ناحیه کاشت، احساس درد عمیق و ناخوشایندی دارند. چنین دردی نباید صرفا به حساسیت طبیعی بعد از جراحی نسبت داده شود، به‌خصوص اگر با تورم، ترشح یا تغییر در ثبات ایمپلنت همراه باشد.
لق شدن یا حرکت ایمپلنت در استخوان فک
یکی از نشانه‌های مهم پس زدن ایمپلنت دندان، از بین رفتن ثبات پایه در استخوان فک و لق شدن ایمپلنت است. پایه ایمپلنت باید پس از تکمیل فرایند ترمیم، کاملا در استخوان ثابت باشد و هنگام جویدن یا صحبت کردن هیچ حرکتی نداشته باشد. اگر فیکسچر درون استخوان حرکت کند، احتمال دارد فرایند جوش خوردن آن به درستی انجام نشده باشد یا با تحلیل استخوان، اتصال قبلی از بین رفته باشد.
البته باید میان لق شدن خود پایه و شل شدن قطعات پروتزی تفاوت قائل شد. گاهی روکش یا پیچ اتصال آن به اباتمنت شل می‌شود و بیمار هنگام غذا خوردن احساس حرکت می‌کند؛ در حالی که فیکسچر همچنان در استخوان ثابت است. بنابراین، تشخیص اینکه کدام قسمت حرکت دارد اهمیت زیادی دارد. حرکت واقعی پایه ایمپلنت نیازمند بررسی فوری توسط دندانپزشک است.
تورم و التهاب لثه اطراف ایمپلنت
تورم و التهاب لثه در روزهای ابتدایی پس از کاشت ایمپلنت بخشی از واکنش طبیعی بدن به جراحی است. در این مدت ممکن است لثه کمی قرمز، حساس و متورم باشد که معمولا با گذشت چند روز و ترمیم بافت‌ها کاهش پیدا می‌کند. با این حال، باقی ماندن التهاب برای مدت طولانی، تشدید تورم یا ایجاد التهاب جدید چند هفته پس از جراحی می‌تواند نشانه وجود مشکل و حتی پس زدن ایمپلنت دندان باشد.
یکی از دلایل احتمالی این وضعیت، تجمع پلاک‌های میکروبی در اطراف ایمپلنت و ایجاد التهاب در بافت نرم است. در صورتی که عفونت از لثه به بافت‌های عمیق‌تر گسترش پیدا کند، ممکن است استخوان نگهدارنده پایه نیز درگیر شود. قرمزی مداوم، حساسیت هنگام لمس، تورم موضعی و تغییر شکل لثه اطراف ایمپلنت از مواردی هستند که باید مورد توجه قرار بگیرند.
ترشح چرک و بوی بد اطراف ایمپلنت
خروج ترشحات چرکی از لثه اطراف ایمپلنت یکی از نشانه‌های هشداردهنده عفونت است. این ترشحات ممکن است به رنگ سفید، زرد یا متمایل به سبز باشند و گاهی هنگام فشار به لثه یا به صورت خودبه‌خودی از اطراف پایه خارج شوند. تجمع باکتری‌ها در ناحیه کاشت می‌تواند باعث ایجاد بوی نامطبوع و طعم ناخوشایند در دهان نیز شود.
این علائم ممکن است با عفونت اطراف ایمپلنت یا پری ایمپلنتایتیس ارتباط داشته باشند. در این بیماری، التهاب از بافت نرم فراتر می‌رود و به تدریج استخوان اطراف پایه را درگیر می‌کند. در صورت بی‌توجهی، احتمال تحلیل استخوان و کاهش ثبات ایمپلنت افزایش می‌یابد. مشاهده چرک، حتی بدون وجود درد شدید، نیازمند مراجعه به دندانپزشک است؛ زیرا شدت درد همیشه نشان‌دهنده میزان پیشرفت عفونت نیست و ممکن است پس از مدتی باعث پس زدن ایمپلنت دندان شود.
تحلیل استخوان اطراف پایه ایمپلنت
پایداری ایمپلنت به میزان و کیفیت استخوانی وابسته است که پایه را در بر گرفته است. در شرایط نامطلوب، ممکن است استخوان اطراف فیکسچر به تدریج تحلیل برود و بخشی از سطح ایمپلنت که باید درون استخوان قرار داشته باشد، بدون حمایت باقی بماند. این اتفاق می‌تواند در اثر عفونت مزمن، التهاب اطراف ایمپلنت یا وارد شدن فشار نامناسب و مداوم به آن رخ دهد.
تحلیل استخوان همیشه با درد یا علامت قابل مشاهده همراه نیست و گاهی فقط در تصاویر رادیوگرافی مشخص می‌شود. با پیشرفت این فرایند، حمایت استخوانی از پایه کاهش پیدا می‌کند و احتمال لق شدن یا پس زدن ایمپلنت دندان بیشتر می‌شود. به همین دلیل، بررسی دوره‌ای سطح استخوان اطراف ایمپلنت اهمیت دارد؛ حتی زمانی که فرد هیچ ناراحتی خاصی احساس نمی‌کند.
علت پس زدن ایمپلنت دندان چیست؟
ایمپلنت ناموفق یا خراب شدن ایمپلنت معمولا نتیجه یک عامل واحد نیست و ممکن است چندین شرایط در ایجاد آن نقش داشته باشند. از وضعیت استخوان فک و نحوه انجام جراحی گرفته تا بیماری‌های زمینه‌ای، عادت‌های روزمره و مراقبت‌های بعد از کاشت، همگی می‌توانند بر نتیجه درمان تاثیر بگذارند:
جوش نخوردن پایه ایمپلنت با استخوان فک
موفقیت کاشت ایمپلنت به شکل‌گیری ارتباطی پایدار میان سطح فیکسچر و استخوان فک وابسته است. این ارتباط از طریق فرایند جوش خوردن آن ایجاد می‌شود؛ به این معنا که سلول‌های استخوانی در اطراف سطح ایمپلنت رشد می‌کنند و به تثبیت آن کمک می‌کنند. اگر این فرایند به هر دلیلی کامل نشود، پایه نمی‌تواند مانند ریشه طبیعی دندان در استخوان محکم شود.
کیفیت پایین استخوان، اختلال در خون‌رسانی، عفونت محل جراحی، آسیب حرارتی به استخوان هنگام دریل کردن و وارد شدن فشار زودهنگام به فیکسچر از عواملی هستند که می‌توانند چنین فرایندی را مختل کنند. در چنین شرایطی، ممکن است ایمپلنت در زمان اتصال روکش یا حتی پیش از آن ثبات کافی نداشته باشد. این مشکل یکی از دلایل اصلی پس زدن ایمپلنت دندان محسوب می‌شود.
چرا کلینیک دندانپزشکی سپیتا را انتخاب کنیم؟
بیماری های زمینه ای و اختلال در ترمیم استخوان
وضعیت سلامت عمومی بدن نقش مهمی در ترمیم زخم و بازسازی استخوان پس از جراحی ایمپلنت دارد. برخی بیماری‌های زمینه‌ای می‌توانند خون‌رسانی به بافت‌ها، عملکرد سیستم ایمنی یا فعالیت سلول‌های استخوان‌ساز را تحت تاثیر قرار دهند و در نتیجه روند بهبودی را طولانی‌تر کنند.
برای نمونه، دیابت کنترل نشده، اختلالات شدید سیستم ایمنی و بعضی بیماری‌های متابولیک استخوان می‌توانند احتمال بروز عوارض پس از کاشت را افزایش دهند. همچنین مصرف برخی داروها، به خصوص داروهای موثر بر سوخت‌وساز استخوان، باید پیش از جراحی بررسی شود. وجود بیماری زمینه‌ای به معنای ممنوعیت قطعی ایمپلنت نیست؛ بلکه لازم است شرایط بیمار پیش از درمان ارزیابی و عوامل قابل کنترل تا حد امکان مدیریت شوند تا علت پس زدن ایمپلنت دندان نباشد.
سیگار و دخانیات
مصرف دخانیات یکی از عوامل مهمی است که می‌تواند شانس موفقیت ایمپلنت را کاهش دهد. نیکوتین و سایر ترکیبات موجود در دود دخانیات بر جریان خون بافت‌های دهان تاثیر می‌گذارند و می‌توانند اکسیژن‌رسانی به لثه و استخوان را محدود کنند. در نتیجه، ترمیم زخم پس از جراحی با اختلال مواجه می‌شود و احتمال عفونت و پس زدن ایمپلنت دندان افزایش پیدا می‌کند.
این اثر فقط به سیگار محدود نیست و سایر روش‌های مصرف دخانیات مانند قلیان، سیگار برگ و پیپ نیز می‌توانند سلامت بافت‌های دهان را تحت تاثیر قرار دهند. محصولات بدون دود حاوی تنباکو نیز به دلیل ترکیبات مضر خود بی‌خطر محسوب نمی‌شوند. درباره ویپ و سیگار الکترونیکی نیز شواهد موجود هنوز کامل نیست، اما مصرف آن‌ها را نمی‌توان در دوره ترمیم ایمپلنت کاملا بی‌خطر دانست.
هرچه میزان و مدت مصرف دخانیات بیشتر باشد، احتمال بروز عوارض ایمپلنت دندان نیز می‌تواند افزایش پیدا کند. قطع مصرف پیش از جراحی و ادامه پرهیز در دوره ترمیم، اقدامی مهم برای بهبود نتیجه درمان است.
بهداشت نامناسب دهان و دندان
سطح ایمپلنت نیز مانند دندان‌های طبیعی می‌تواند در معرض تجمع پلاک میکروبی قرار بگیرد. اگر فرد به درستی اطراف روکش و شیار لثه را تمیز نکند، باکتری‌ها به تدریج در این ناحیه تجمع پیدا می‌کنند و باعث التهاب بافت نرم می‌شوند. ادامه این وضعیت ممکن است زمینه را برای ابتلا به پری ایمپلنتایتیس و تخریب استخوان اطراف فیکسچر فراهم کند. استفاده منظم از مسواک، ابزارهای مخصوص تمیز کردن فضای بین دندانی و نخ دندان مناسب ایمپلنت، همراه با جرم‌گیری و معاینات دوره‌ای، برای حفظ سلامت این ناحیه ضروری است.
به دلیل عدم رعایت بهداشت دهان، ورود و تکثیر باکتری‌ها در محل جراحی می‌تواند روند ترمیم را مختل کند و باعث آسیب به بافت‌های اطراف ایمپلنت شود. عفونت ممکن است در روزهای ابتدایی پس از کاشت ایجاد شود یا در ماه‌ها و سال‌های بعد، به دلیل تجمع پلاک و جرم در اطراف پایه گسترش پیدا کند.
در مراحل اولیه، عفونت می‌تواند با قرمزی، درد، تورم و ترشح همراه باشد. در صورت پیشرفت، احتمال درگیری استخوان و بروز بیماری پری ایمپلنتایتیس وجود دارد. این بیماری به تدریج استخوان اطراف فیکسچر را تخریب می‌کند و در صورت کنترل نشدن ممکن است به پس زدن ایمپلنت دندان منجر شود. رعایت بهداشت دهان، کنترل عفونت‌های موجود پیش از جراحی و پیگیری منظم پس از کاشت در کاهش این خطر نقش دارند.
تراکم و کیفیت نامناسب استخوان فک
استخوان فک باید از تراکم، حجم و کیفیت مناسبی برخوردار باشد تا بتواند پایه ایمپلنت را در موقعیت خود نگه دارد. زمانی که استخوان بیش از حد نرم یا کم تراکم باشد، ممکن است فیکسچر در زمان جراحی ثبات اولیه کافی پیدا نکند. این مسئله به خصوص در شرایطی اهمیت دارد که قرار است ایمپلنت در مدت کوتاهی تحت فشار ناشی از جویدن قرار بگیرد.
تحلیل استخوان پس از کشیدن دندان، پوکی استخوان، بیماری‌های خاص و از دست رفتن طولانی مدت دندان می‌توانند بر شرایط استخوان فک تاثیر بگذارند. البته تراکم پایین استخوان به معنای غیرممکن بودن کاشت ایمپلنت نیست. دندانپزشک با بررسی تصاویر سه‌بعدی و اندازه‌گیری حجم استخوان می‌تواند مشخص کند که آیا کاشت مستقیم امکان‌پذیر است یا ابتدا به پیوند استخوان و اقدامات تکمیلی نیاز وجود دارد. در صورت بی‌توجهی به این موضوع، احتمال پس زدن ایمپلنت دندان وجود خواهد داشت.
فشار بیش از حد روی ایمپلنت در دوره ترمیم
پس از کاشت فیکسچر، استخوان فک به زمان کافی نیاز دارد تا در اطراف سطح ایمپلنت رشد کند و اتصال محکمی ایجاد شود. در این دوره، وارد شدن فشارهای شدید یا زودهنگام می‌تواند باعث ایجاد حرکت‌هایی در محل اتصال شود و فرایند جوش خوردن آن را مختل کند.
برای مثال جویدن غذاهای سفت با سمت ایمپلنت دندان، وارد شدن فشار ناشی از دندان‌های مقابل یا استفاده از پروتز موقت نامناسب ممکن است بار اضافی به پایه وارد کند.
خطا های جراحی و جایگذاری نامناسب ایمپلنت
موقعیت قرارگیری ایمپلنت در استخوان فک باید از نظر عمق، زاویه و فاصله با دندان‌های مجاور و ساختارهای آناتومیک به دقت طرح‌ریزی شود. قرار دادن پایه در موقعیت نامناسب ممکن است باعث توزیع نادرست نیروهای جویدن، آسیب به استخوان یا ایجاد مشکل در طراحی و نصب روکش شود.
این موضوع در ناحیه دندان‌های قدامی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا علاوه بر عملکرد، زیبایی لبخند و هماهنگی لثه با دندان‌های مجاور نیز باید حفظ شود. زاویه نامناسب فیکسچر در این ناحیه می‌تواند مسیر خروجی پیچ روکش را نامطلوب کند یا باعث شود نتیجه نهایی از نظر ظاهری رضایت‌بخش نباشد.
البته هر جایگذاری نامناسبی لزوماً به پس زدن ایمپلنت دندان منجر نمی‌شود، اما ممکن است اصلاح پروتز دندان را دشوار کند یا در صورت ایجاد فشار نامتوازن، به بافت‌های نگهدارنده آسیب بزند.
واکنش های حساسیتی به مواد ایمپلنت
ایمپلنت‌های دندانی معمولا از تیتانیوم یا آلیاژهای زیست‌سازگار ساخته می‌شوند و احتمال بروز واکنش حساسیتی به این مواد پایین است. با این حال، در موارد نادر ممکن است فرد نسبت به یکی از اجزای فلزی ایمپلنت یا مواد مورد استفاده در قطعات پروتزی واکنش نشان دهد.
حساسیت احتمالی می‌تواند با قرمزی، سوزش، التهاب یا ناراحتی مداوم در بافت‌های اطراف همراه باشد. البته این نشانه‌ها اختصاصی نیستند و در بسیاری از موارد به عفونت، تحریک مکانیکی یا التهاب لثه مربوط می‌شوند. بنابراین، نمی‌توان صرفا با مشاهده التهاب نتیجه گرفت که بدن ایمپلنت را پس زده است. در صورت مطرح بودن احتمال حساسیت، دندانپزشک باید سایر علت‌ها را بررسی کند و در صورت نیاز، ارزیابی تخصصی آلرژی انجام شود.
دندان قروچه و وارد شدن فشار زیاد به ایمپلنت
دندان قروچه به عادت فشردن یا ساییدن دندان‌ها روی یکدیگر گفته می‌شود که ممکن است در طول خواب یا حتی در ساعات بیداری اتفاق بیفتد. این رفتار فشارهای تکراری و گاهی بسیار شدیدی به دندان‌ها و ساختارهای نگهدارنده آن‌ها وارد می‌کند. از آنجا که ایمپلنت برخلاف دندان طبیعی فاقد رباط پریودنتال است، نمی‌تواند فشارهای وارد شده را به همان شکل جذب و تعدیل کند.
در نتیجه دندان قروچه کنترل نشده ممکن است باعث شل شدن پیچ روکش، شکست قطعات پروتزی، وارد شدن فشار نامتوازن به فیکسچر و در شرایط نامناسب آسیب به استخوان اطراف آن شود. به همین دلیل احتمال پس زدن ایمپلنت دندان وجود خواهد داشت. افرادی که سابقه ساییدن دندان‌ها، سردردهای صبحگاهی یا درد عضلات فک دارند، بهتر است پیش از کاشت ایمپلنت این موضوع را با دندانپزشک در میان بگذارند. در صورت نیاز، استفاده از نایت‌گارد می‌تواند به کاهش فشارهای مخرب کمک کند.
چه افرادی بیشتر در معرض پس زدن ایمپلنت دندان هستند؟
اگرچه بیشتر افراد می‌توانند با برنامه‌ریزی مناسب از درمان ایمپلنت نتیجه مطلوبی بگیرند، اما شرایط جسمی و عادت‌های روزمره در میزان موفقیت آن تاثیرگذار هستند. بعضی افراد به دلیل وجود بیماری‌های زمینه‌ای، اختلال در بازسازی استخوان یا مشکلات مربوط به سلامت لثه، بیشتر از دیگران در معرض عوارض کاشت قرار دارند:
پس زدن ایمپلنت دندان در افراد دیابتی
افراد مبتلا به دیابت ممکن است در مقایسه با افراد سالم با چالش‌های بیشتری در روند ترمیم زخم و بازسازی استخوان مواجه شوند. یکی از دلایل این مسئله، کندتر شدن روند ترمیم بافت‌ها در اثر اختلال در عملکرد سلول‌های ترمیم‌کننده و کاهش کیفیت خون‌رسانی در شرایط دیابت کنترل نشده است. علاوه بر این، قند خون بالا می‌تواند با ایجاد التهاب مزمن و اختلال در پاسخ ایمنی بدن، شرایط را برای کنترل عفونت دشوارتر کند.
وجود التهاب مزمن در بدن و افزایش استعداد ابتلا به بیماری‌های لثه نیز از عواملی هستند که می‌توانند سلامت بافت‌های اطراف ایمپلنت را تحت تاثیر قرار دهند. به همین دلیل، در افراد دیابتی احتمال بروز عفونت و اختلال در فرایند جوش خوردن آن، به ویژه در صورت کنترل نامناسب قند خون، بیشتر است.
با این حال، دیابت به تنهایی مانع کاشت ایمپلنت دندان نیست. افرادی که قند خون آن‌ها به خوبی کنترل شده است، در بسیاری از موارد می‌توانند از نتایج قابل قبولی برخوردار شوند.
پس زدن ایمپلنت دندان در افراد سیگاری
افراد سیگاری به دلیل قرار گرفتن مداوم در معرض نیکوتین و سایر ترکیبات مضر دخانیات، بیشتر از دیگران در معرض اختلال در ترمیم بافت‌های دهان قرار دارند. این مواد می‌توانند خون‌رسانی و اکسیژن‌رسانی به ناحیه جراحی را کاهش دهند و شرایط مناسبی برای التهاب و عفونت ایجاد کنند. نیکوتین باعث انقباض عروق خونی می‌شود و می‌تواند خون‌رسانی به بافت‌های اطراف ایمپلنت را محدود کند. به علاوه کاهش اکسیژن‌رسانی و تغییر عملکرد سلول‌های ترمیم‌کننده ممکن است باعث طولانی شدن دوره بهبودی شود.
همچنین ترکیبات موجود در دخانیات می‌توانند عملکرد طبیعی سیستم ایمنی را مختل کنند و توانایی بدن برای مقابله با باکتری‌ها را کاهش دهند. این خطرات فقط مربوط به سیگار معمولی نیستند. استعمال قلیان، سیگار برگ، پیپ و سایر محصولات تنباکویی نیز می‌تواند بر سلامت بافت‌های دهان اثر منفی بگذارد.
پس زدن ایمپلنت دندان در افراد مبتلا به بیماری های لثه
افرادی که سابقه بیماری‌های لثه دارند، به خصوص مبتلایان به پریودنتیت، ممکن است بیشتر در معرض مشکلات اطراف ایمپلنت قرار بگیرند. پریودنتیت یک بیماری التهابی ناشی از تجمع باکتری‌های بیماری‌زا است که به بافت‌های نگهدارنده دندان آسیب می‌زند و می‌تواند باعث تحلیل استخوان فک شود. وجود این بیماری نشان می‌دهد که محیط دهان فرد مستعد تجمع پلاک و ایجاد التهاب است.
پس از کاشت ایمپلنت دندان نیز باکتری‌های موجود در محیط دهان می‌توانند در اطراف پایه تجمع پیدا کنند. این بیماری در صورت پیشرفت، استخوان اطراف فیکسچر را تخریب می‌کند و ممکن است در نهایت به شکست ایمپلنت منجر شود.
پس زدن ایمپلنت دندان در افراد دارای پوکی استخوان
پوکی استخوان بیماری‌ای است که در آن تراکم و استحکام استخوان‌های بدن کاهش پیدا می‌کند. از آنجا که موفقیت ایمپلنت به اتصال مناسب فیکسچر با استخوان فک وابسته است، این بیماری می‌تواند نگرانی‌هایی درباره کیفیت استخوان ایجاد کند.
با این حال، ابتلا به پوکی استخوان به معنای ناتوانی در کاشت ایمپلنت دندان نیست. استخوان فک ممکن است حتی در افراد مبتلا به این بیماری، شرایط مناسبی برای نگهداری ایمپلنت داشته باشد. آنچه اهمیت دارد، بررسی حجم و تراکم استخوان در محل کاشت و ارزیابی وضعیت عمومی بیمار است.
احتمال پس زدن ایمپلنت دندان چقدر است؟
احتمال شکست ایمپلنت دندان در مقایسه با موفقیت آن پایین است، اما نمی‌توان این احتمال را به طور کامل نادیده گرفت. بر اساس مطالعات بالینی، میزان بقای ایمپلنت‌های دندانی در بسیاری از پژوهش‌ها طی حدود ۱۰ سال نزدیک به ۹۰ تا ۹۵ درصد گزارش شده است. البته باید توجه داشت که میزان بقای ایمپلنت با موفقیت کامل درمان یکسان نیست و این آمار بسته به شرایط بیمار، نوع ایمپلنت، محل کاشت و مدت پیگیری تفاوت دارد.
بخشی از شکست‌ها در ماه‌های ابتدایی رخ می‌دهند؛ یعنی زمانی که پایه هنوز به اتصال استخوانی پایدار نرسیده است. در مقابل، برخی ایمپلنت‌ها پس از چند سال به دلیل عفونت، تحلیل استخوان یا وارد شدن فشارهای نامناسب دچار مشکل می‌شوند.
بیمه‌های طرف قرارداد و شرایط پرداخت
بیمه‌های طرف قرارداد
پرداخت اقساطی
پس زدن ایمپلنت دندان چگونه تشخیص داده می شود؟
تشخیص پس زدن و فیل شدن ایمپلنت دندان تنها با مشاهده علائمی مانند درد، تورم یا خونریزی امکان‌پذیر نیست. برای مشخص شدن علت مشکل، دندانپزشک باید وضعیت لثه، استخوان فک و میزان ثبات پایه را به صورت دقیق بررسی کند. گاهی علائم ظاهری به یک التهاب سطحی مربوط هستند و فیکسچر همچنان اتصال مناسبی با استخوان دارد؛ در حالی که در برخی موارد، آسیب استخوانی بدون بروز نشانه‌های واضح پیشرفت می‌کند. برای تشخیص دقیق، معمولا چند مرحله بررسی انجام می‌شود:
- معاینه بالینی: دندانپزشک وضعیت لثه، وجود التهاب، خونریزی، ترشح چرکی و تغییرات ظاهری اطراف ایمپلنت را بررسی می‌کند.
- بررسی ثبات ایمپلنت: میزان پایداری فیکسچر ارزیابی می‌شود تا مشخص شود آیا پایه در استخوان حرکت دارد یا مشکل به شل شدن روکش و پیچ اتصال مربوط است.
- تصویربرداری رادیوگرافی: با استفاده از تصاویر مناسب، سطح استخوان اطراف ایمپلنت و تغییرات احتمالی آن بررسی می‌شود.
- بررسی عمق پاکت اطراف ایمپلنت: در صورت نیاز، با پروب مخصوص وضعیت بافت‌های اطراف پایه و احتمال وجود التهاب یا تحلیل بافت نگهدارنده ارزیابی می‌شود.
در کلینیک دندانپزشکی سپیتا، متخصصان باتجربه با بررسی دقیق علائم، معاینه بافت‌های اطراف ایمپلنت و ارزیابی تصاویر تشخیصی، علت بروز مشکل را مشخص می‌کنند. پس از تایید شکست ایمپلنت نیز با توجه به میزان آسیب استخوان و شرایط دهان بیمار، بهترین طرح درمان انتخاب می‌شود تا امکان حفظ بافت‌های باقی‌مانده و بازسازی ناحیه تا حد امکان فراهم شود.
راه های پیشگیری از پس زدن ایمپلنت دندان
اگرچه هیچ روشی نمی‌تواند احتمال شکست ایمپلنت دندان را به صفر برساند، اما رعایت مجموعه‌ای از نکات پیش از جراحی و مراقبت های بعد از ایمپلنت دندان می‌تواند خطر بروز این عارضه را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. انتخاب متخصص و جراح ایمپلنت دندان باتجربه، ارزیابی استخوان فک پیش از جراحی، کنترل بیماری‌های زمینه‌ای،درمان بیماری‌های لثه، قطع مصرف دخانیات، رعایت توصیه‌های غذایی پس از جراحی، مصرف صحیح داروهای تجویزشده، رعایت بهداشت دهان و دندان،کنترل دندان قروچه و مراجعه منظم برای معاینه از جمله این موارد است.
بعد از پس زدن ایمپلنت چه باید کرد؟
مواجه شدن با شکست ایمپلنت ممکن است برای بیمار ناامیدکننده باشد؛ به‌خصوص زمانی که برای انجام این درمان هزینه و زمان زیادی صرف کرده است. با این حال، از دست رفتن یک ایمپلنت لزوما به معنای پایان امکان جایگزینی دندان نیست. در بسیاری از موارد می‌توان پس از برطرف کردن علت شکست و آماده‌سازی مجدد محل کاشت، ایمپلنت دیگری قرار داد.
اولین اقدام پس از مشاهده علائم مشکوک، مراجعه به دندانپزشک و خودداری از دستکاری پایه یا فشار دادن آن است. دندانپزشک باید مشخص کند که آیا فیکسچر واقعاً اتصال خود را با استخوان از دست داده یا مشکل به روکش و قطعات پروتزی مربوط می‌شود. این تفاوت در انتخاب روش درمان اهمیت زیادی دارد.
درمان پس زدن ایمپلنت
درمان پس زدن ایمپلنت دندان به علت شکست، میزان آسیب واردشده به استخوان و وضعیت بافت‌های اطراف پایه بستگی دارد. به همین دلیل، یک روش درمانی مشخص برای تمام بیماران وجود ندارد:
- درمان عفونت و التهاب اطراف ایمپلنت: در مواردی که پایه همچنان ثبات کافی دارد و عفونت به مرحله غیرقابل کنترل نرسیده است، ممکن است بتوان با پاک‌سازی تخصصی سطح ایمپلنت، حذف بافت‌های عفونی و کنترل عوامل ایجادکننده التهاب، وضعیت ناحیه را بهبود داد. در صورت نیاز، درمان دارویی نیز با تشخیص دندانپزشک انجام می‌شود.
- خارج کردن ایمپلنت ناموفق: زمانی که پایه به دلیل از دست رفتن اتصال استخوانی لق شده باشد یا عفونت و تخریب استخوان به مرحله پیشرفته رسیده باشد، معمولا خارج کردن فیکسچر ضرورت دارد. این کار باید با روش مناسب انجام شود تا آسیب به استخوان باقی‌مانده به حداقل برسد.
- پاک‌سازی بافت عفونی و آسیب‌دیده: پس از خارج کردن ایمپلنت، بافت‌های التهابی و عفونی اطراف ناحیه بررسی و در صورت نیاز پاک‌سازی می‌شوند. هدف از این اقدام، فراهم کردن شرایط مناسب برای ترمیم بافت‌ها و جلوگیری از باقی ماندن عفونت است.
- پیوند استخوان: در صورتی که اطراف ایمپلنت دچار تحلیل استخوان شده باشد، ممکن است برای بازسازی حجم ازدست‌رفته از مواد پیوند استخوان استفاده شود. انتخاب نوع پیوند به میزان تخریب و شرایط محل کاشت بستگی دارد.
- کاشت مجدد ایمپلنت: پس از کنترل عفونت و ایجاد شرایط مناسب در استخوان فک، می‌توان برای کاشت یک پایه جدید برنامه‌ریزی کرد. زمان انجام این کار ممکن است بلافاصله پس از خارج کردن ایمپلنت یا پس از چند ماه ترمیم و بازسازی استخوان باشد.
سوالات متداول شکست ایمپلنت دندان
فیل شدن ایمپلنت یعنی چی؟
فیل شدن ایمپلنت یا پس زدن ایمپلنت به شرایطی گفته می‌شود که پایه کاشته شده نمی‌تواند اتصال مناسبی با استخوان فک برقرار کند یا پس از مدتی این اتصال را از دست می‌دهد. در این وضعیت ممکن است ایمپلنت لق شود، با عفونت و التهاب همراه باشد یا در تصاویر رادیوگرافی تحلیل استخوان اطراف آن مشاهده شود.
آیا بعد از پس زدن ایمپلنت می توان دوباره ایمپلنت کاشت؟
بله. در عمده موارد پس از خارج کردن ایمپلنت شکست خورده، درمان عفونت و ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده می‌توان دوباره در همان ناحیه ایمپلنت کاشت. البته امکان انجام این کار به میزان استخوان باقی‌مانده و علت شکست قبلی بستگی دارد.
آیا بعد از پس زدن ایمپلنت دندان باید آن را خارج کرد؟
در صورتی که پایه ایمپلنت کاملا لق شده و اتصال خود را با استخوان از دست داده باشد، معمولا باید خارج شود. اما اگر مشکل فقط به التهاب لثه یا شل شدن پیچ روکش مربوط باشد، ممکن است بتوان با درمان مناسب ایمپلنت را حفظ کرد.
از کجا بفهمیم ایمپلنت دندان پس زده است؟
درد مداوم، لق شدن پایه، تورم طولانی‌مدت لثه، ترشح چرک و بوی نامطبوع از نشانه‌های احتمالی شکست ایمپلنت هستند. با این حال، تشخیص قطعی به معاینه و بررسی تصاویر رادیوگرافی نیاز دارد؛ زیرا بعضی از این علائم ممکن است به مشکلات دیگری مانند التهاب سطحی لثه یا شل شدن روکش مربوط باشند.
آیا پس زدن ایمپلنت با درد همراه است؟
ممکن است شکست ایمپلنت با درد همراه باشد، اما در همه افراد این اتفاق رخ نمی‌دهد. برخی بیماران درد و التهاب قابل توجهی دارند، در حالی که بعضی دیگر فقط با لق شدن پایه یا تحلیل استخوان مواجه می‌شوند و ناراحتی خاصی احساس نمی‌کنند.
آیا ایمپلنت پس زده شده را می توان دوباره کاشت؟
بله. پس از خارج کردن پایه قبلی و برطرف شدن علت شکست، در بسیاری از موارد امکان کاشت مجدد وجود دارد. گاهی لازم است ابتدا پیوند استخوان انجام شود تا محل کاشت از حجم و استحکام کافی برخوردار شود.
آیا پس زدن ایمپلنت باعث تحلیل استخوان فک می شود؟
گاهی، شکست ایمپلنت دندان با تحلیل استخوان اطراف پایه همراه است؛ به خصوص زمانی که عفونت و التهاب مزمن باعث تخریب بافت‌های نگهدارنده شده باشند. البته میزان تحلیل استخوان در افراد مختلف متفاوت است.
آیا سیگار کشیدن احتمال پس زدن ایمپلنت را افزایش می دهد؟
بله. سیگار با کاهش خون‌رسانی و اکسیژن‌رسانی به بافت‌های دهان، می‌تواند ترمیم زخم و اتصال پایه به استخوان را مختل کند. همچنین احتمال عفونت و التهاب اطراف ایمپلنت را افزایش می‌دهد.
جمع بندی
پس زدن ایمپلنت دندان اتفاقی است که با وجود موفقیت بالای این روش درمانی، همچنان احتمال وقوع آن وجود دارد. آنچه در حفظ نتیجه کاشت اهمیت دارد، توجه به شرایط استخوان فک، کنترل بیماری‌های زمینه‌ای و مراقبت صحیح از بافت‌های اطراف ایمپلنت است. به نشانه‌هایی مانند لق شدن پایه، ترشح چرک یا التهاب طولانی‌مدت نیز نباید بی‌توجهی شود؛ زیرا رسیدگی به موقع می‌تواند از آسیب بیشتر به استخوان جلوگیری کند. شکست یک ایمپلنت به معنای ازدست‌رفتن همیشگی امکان کاشت دندان نیست. با شناسایی علت مشکل و انتخاب روش درمان متناسب با شرایط بیمار، در بسیاری از موارد می‌توان برای کاشت مجدد برنامه‌ریزی کرد.
